تکلیف موجودین

از ویکی‌حوزه: دانشنامهٔ جامع علوم حوزوی
پرش به: ناوبری، جستجو

تکلیف موجودین: مقابل تکلیف معدومین می‌باشد.

توضیحات

تکلیف موجودین، عبارت است از تکلیفی که در آن، خطاب شارع متوجّه مکلّفان موجود در زمان خطاب، اعمّ از حاضران در مجلس خطاب و غایبان می‌باشد.[۱]

مثال

  1. یا أَیُّهَا النَّاس.
  2. یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا.

اختلافات

آیا خطاب‌های شفاهی مانند: «یا أَیُّهَا النَّاس» و «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا» به مشافهین و موجودین در مجلس خطاب اختصاص دارد یاعمومیّت داشته و غایبین و معدومین را نیز شامل می‌شود؟

  • گروهی از اصولی‌ها مانند «مرحوم میرزای قمی» معتقدند:
    • خطاب‌های قرآن شفاهی و مختصّ به موجودین است و مقصود به افهام فقط آنها می‌باشند.[پن ۱]
  • عدّه‌ای دیگر مانند مرحوم «شیخ انصاری»، «آخوند خراسانی»، «میرزای نایینی» و «مظفر» می‌گویند:
    • از طریق آیات، روایات و اجماع علما ثابت گردیده که تکالیفی که در قرآن بیان شده، عمومیّت داشته و به مشافهین اختصاص ندارد.[پن ۲]

پانویس

  1. میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، قوانین الاصول، ص ۴۰۳.
  2. محمدی، علی، شرح اصول فقه، ج ۳، ص ۲۹۸.
    • عراقی، ضیاء الدین، منهاج الاصول، ج ۲، ص (۳۰۸–۳۰۶).
    • جزایری، محمدجعفر، منتهی الدرایة فی توضیح الکفایة، ج ۳، ص ۵۸۱.

منابع

  1. مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی. فرهنگ‌نامه اصول‌فقه [منبع الکترونیکی]. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۹. ‏ ۹۷۸۶۰۰۵۵۷۰۵۴۰