آیه نفی عذاب بلا بیان

از ویکی حوزه: دانشنامه جامع علوم حوزوی
پرش به: ناوبری، جستجو

توضیحات

آیه نفی عذاب بلا بیان: از آیاتی است که برای اثبات برائت به آن استدلال شده است.

در این آیه آمده است: (وَ ما کناّ مُعَذِّبیِنَ حَتی نبَْعَثَ رَسُولاً)[قرآن ۱]; «ما (کسی را) عذاب نمی‌کنیم، مگر آنکه قبل از آن (به‌سوی او) رسولی را می‌فرستیم»

مرحوم «آخوند خراسانی» معتقد است دلالت این آیه بر برائت از سایر آیات روشن‌تر هست. [۱]

نحوه استدلال به آیه

کیفیت استدلال به آیه چنین است:

  1. فرستادن رسول، کنایه از بیان تکالیف و اتمام‌حجت است.
  2. خداوند در آیه، یک کبرای کلی را بیان فرموده است که تا تکلیف از جانب وی برای بندگان بیان نشود کسی را عذاب نمی‌کند. بنابراین، در مواردی که مکلف دچار شبهه وجوبی یا شبهه تحریمی هست و بعد از جستجو، به دلیلی که حکم مسئله را بیان نماید دسترسی پیدا نمی‌کند، در صورت عدم انجام «مشکوک الوجوب» و انجام «مشکوک الحرمة» از عقوبت الهی ایمن است.

اختلافات

بر استدلال به آیه، اشکالاتی واردشده است، ازجمله آن‌که:

منابع قرآنی

  1. إسراء (۱۷)، آیه ۱۵

پانویس

  1. مغنیه، محمدجواد، علم اصول الفقه فی ثوبه الجدید، ص (۲۵۸-۲۵۷).
    • فاضل لنکرانی، محمد، ایضاح الکفایة، ج ۴، ص ۴۴۲.
    • فاضل لنکرانی، محمد، سیری کامل در اصول‌فقه، ج ۱۰، ص ۶۱۳.
    • عراقی، ضیاءالدین، منهاج الاصول، ج ۴، ص ۲۶.
    • نائینی، محمدحسین، فوائد الاصول، ج ۳، ص ۳۳۱.
    • آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین، کفایة الاصول، ص ۳۸۵.

منابع

  1. مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی. فرهنگ‌نامه اصول‌فقه [منبع الکترونیکی]. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۹.‏ ۹۷۸۶۰۰۵۵۷۰۵۴۰