آیه تهلکه

از ویکی حوزه: دانشنامه جامع علوم حوزوی
پرش به: ناوبری، جستجو

برای دیدن زیررده‌ها بر روی "◄" کلیک کنید:

هیچ زیررده‌ای ندارد

توضیحات

Ra bracket.pngوَ لَا تُلْقُواْ بِأَیْدِیکُمْ إِلیَ التهَّْلُکَةِ (ترجمه: و خود را با دست خود به هلاکت میفکنید) [بقرة–۱۹۵] La bracket.png


آیه تهلکه، آیه‌ای است که به‌منظور اثبات احتیاط شرعی به آن استناد شده‌است.[منابع ۱]

به این بیان که حکم به ترخیص و انجام فعل در چیزهایی که احتمال حرمت آن‌ها داده می‏‌شود (محتمل الحرمة) -هرچند دلیل معتبری بر حرمت آن‌ها اقامه نشده- از مصادیق «به هلاکت انداختن نفس» بوده و حرام است، بنابراین چاره‌ای جز احتیاط در مشتبهات نیست.

مثال

اختلافات

ادلّهٔ اخباری‌ها

  1. مکلّف گاهی توجّه ندارد که ممکن است استعمال دخانیات در عالم واقع حرام باشد؛
    • در این صورت اگر وی مرتکب چنین فعلی شود نهی آیهٔ شریفه شامل او نمی‌شود.
  2. اگر مکلّف، به‌حکم واقعی استعمال دخانیات توجّه داشته باشد و احتمال حرمت واقعی آن را بدهد؛


جوابیه استدلال اخباری‌ها

اصولیون در ردّ این استدلال گفته‌اند:

  1. اگر مکلّف احتمال حرمت استعمال دخانیات بدهد و دلیل معتبری به او اجازه ارتکاب آن را ندهد:
  2. اگر دلیل معتبری بر حرمت عمل وجود نداشته باشد و مکلّف برای انجام آن، به ادلّه‌ای که دلالت بر ترخیص از ناحیه شارع دارد مثل حدیث رفع، حدیث سهو …، استناد بکند:
    • دیگر از مصادیق به هلاکت انداختن نفس شمرده نمی‌‏شود.
  3. نهی در آیه، نهی ارشادی است.
  4. این آیه در سیاق آیات جهاد است و باملاحظه قبل و بعد آن، نتیجه‌ای عکس تصور ابتدایی به دست می‌آید، زیرا می‌فرماید: خود را برای نبرد با دشمن آماده نموده و با او مبارزه کنید سپس می‌فرماید: Ra bracket.pngوَ لَا تُلْقُواْ بِأَیْدِیکُمْ إِلیَ التهَّْلُکَةِLa bracket.png

«یعنی اگر در خانه نشستید و برای جهاد آماده نشدید، این عمل شما به هلاکت انداختن نفس است».[پن ۱]

اصطلاح‌نامه

نمایه‌های موضوعی

پانویس

  1. جزایری، محمدجعفر، منتهی الدرایة فی توضیح الکفایة، ج ۵، ص ۳۲۳.
    • انصاری، مرتضی بن محمدامین، فرائد الاصول، ج ۱، ص ۳۳۹.
    • مکارم شیرازی، ناصر، انوار الاصول، ج ۳، ص ۶۷.
    • فاضل لنکرانی، محمد، ایضاح الکفایة، ج ۴، ص ۴۸۲.
    • فاضل لنکرانی، محمد، سیری کامل در اصول‌فقه، ج ۱۱، ص (۳۰۷–۳۰۲).

منابع

  1. مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی. فرهنگ‌نامهٔ اصول‌فقه [منبع الکترونیکی]. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۹. ۹۷۸۶۰۰۵۵۷۰۵۴۰.